Brief aan gemeenteraad Utrecht

Brief aan gemeenteraad Utrecht

Geachte leden van de Gemeenteraad van Utrecht,

Cc Gemeenteraad Nieuwegein en IJsselstein

U bent door het College van B&W gevraagd uw instemming te verlenen aan de Startnotitie voor een energiepark in Rijnenburg. Rijne Energie is als bewonersinitiatief een van de initiatiefnemers en we zijn sinds afgelopen najaar actief in en om het gebied. Via deze brief willen we u verder informeren en u ondersteunen bij uw aanstaande raadsbehandeling.

De mogelijke komst van energiepark Rijnenburg heeft tot veel en gevarieerde reacties geleidt. “Bouw maar windmolens, dan blijft het gebied tenminste open.” Of: “dan komt er geen woonwijk.” “Bouw zeker geen windmolens. Maar wel zonnepanelen.” “Maar niet op de Nedereindse Plas, die is mooi.” “Juist wel daarop.” En nog veel meer.

Onze initiatiefgroep is inmiddels gegroeid en groeit nog steeds. We merken veel enthousiasme en ook veel zorgen. Dat is u, wanneer u op de Raadsinformatiebijeenkomst was ongetwijfeld niet ontgaan.

We beseffen dat het type en omvang van ons initiatief, en de werkwijze met veel ruimte voor inbreng en reflectie vanuit de omgeving niet standaard is. We merken dat bewoners moeilijk kunnen geloven dat alles écht nog open ligt. Ook het publieke belang is groot: dit initiatief tot een energiepark overstijgt het buurtniveau en maakt onderdeel uit van de grote opgave die de energietransitie voor ons allen is en waarin Utrecht een verantwoordelijkheid heeft.

De politiek speelt hierbij een belangrijke rol. We zijn dan ook verheugd dat de gemeente ervoor heeft gekozen om reeds bij aanvang van het traject een startnotitie aan uw Raad voor te leggen, waarin u gevraagd wordt u uit te spreken over het speelveld en de spelregels.

Met deze brief willen wij u de volgende  – voor de bewoners, inwoners en omwonenden – relevante spelregels meegeven:

  1. Van onderop met de omgeving ontwerpen in een zorgvuldig proces
  2. Kaders stellen voor de energieopwek
  3. De bewoners aan de knoppen, garandeer zeggenschap en eigendom van Utrechters, Nieuwegeiners en IJsselsteiners

Ons streven is om veel energie op te wekken. Wij schatten in dat er voor maar liefst 60.000 huishoudens aan schone energie opgewekt kan worden. De opgave is groot. Maar realistisch met diverse scenario’s voor zonnevelden en windmolens. We voelen de verantwoordelijkheid die op ons rust wanneer u instemt met de startnotitie. Wij gaan heel graag de volgende stap in. We nemen u daar ook graag in mee.

  1. Van onderop met de omgeving ontwerpen in een zorgvuldig proces

Wij zullen bij instemming van uw kant, samen met Eneco en de gemeente, een op te richten Omgevingswerkgroep starten met het uitwerken van diverse scenario’s voor grootschalige duurzame energieopwekking.

Bij de uitwerking van scenario’s met de omgeving kijken we naar meer dan energieproductie en kosten/baten. Het gaat ons om grootschalige energieproductie waarvan de lasten acceptabel zijn voor allen en waarvan de lusten de lokale gemeenschap ten goede komen. Juist daarom gaan we met een Omgevingswerkgroep werken. Die brede groep beoordeelt de scenario’s op de effecten ervan. In grove lijnen: wij zorgen voor de juiste informatie wat betreft de energetische, technische en financiële haalbaarheid, de Omgevingswerkgroep bekommert zich om de maatschappelijke haalbaarheid. Door deze aspecten samen te wegen en te beoordelen wordt er gestreefd naar een optimum.

De politiek heeft als vertegenwoordiger van de inwoners een taak om belangen af te wegen. Wat ons betreft heeft de politiek een toetsende rol in het planologische proces, die verder gaat dan start- en eindbesluiten. We staan open voor suggesties op dat vlak.

Onze ideeën voor de Omgevingswerkgroep zijn nog in ontwikkeling. In de bijlage 1 vindt u voor de samenstelling en uitgangspunten een eerste denkrichting. Omdat de focus in het debat steeds naar windmolens uitgaat, willen wij in ieder geval ook een scenario met alleen zonnevelden uitwerken.

 

  1. Kaders stellen voor energieopwek

Om een balans te vinden tussen de belangen van de inwoners en omwonenden en een zo optimaal mogelijk energetisch rendement, kunnen kaders helpen. Daarbij ziet Rijne Energie graag concrete doelstellingen voor de energieambitie:

  • hoeveel kWh wil de gemeente opwekken in Rijnenburg? Rijne Energie heeft als ambitie de opwek voor 60.000 huishoudens genoemd, kan de gemeente Utrecht deze ambitie overnemen?

Rijne Energie is geen voorstander van het in deze fase stellen van extra kaders of normen voor geluid en slagschaduw van windmolens. De reden is dat in nu inkaderen wel eens een goed ontwerp met minimale effecten en maximale opbrengst kan blokkeren. Daarnaast kan inkadering de efficiëntie van het energiepark verminderen. Voor de energiedoelstellingen van de stad Utrecht zou dat een gemiste kans zijn. Locaties die juist door bewoners als geschikt geacht worden, kunnen geblokkeerd raken. Wij kennen bewoners die geen moeite hebben met windmolens in hun nabije omgeving, zeker niet wanneer zij mede-eigenaar zijn via de coöperatie.

Bovenwettelijke eisen zoals een “garantie op geen overlast” zijn begrijpelijk maar uitermate lastig concreet te maken, al was het maar omdat overlast een subjectieve ervaring is, gebonden aan plek en persoon. De energieopwekking zal merkbaar zijn, in Rijnenburg en deels ook in de omgeving ervan. De effecten brengen we in beeld, bespreken we met de Omgevingswerkgroep en rapporteren we bij de integrale scenario’s die aan uw Raad worden voorgelegd. Uiteraard blijft uitgangspunt dat effecten beperken belangrijker is dan financieel rendement.

De vrijheid in het ontwerp is nodig voor een optimum. Door nu een open proces in te gaan is de omgevingswerkgroep vrij de aspecten die het belangrijkst blijken om overlast te beperken zwaar te laten wegen, en op andere aspecten meer ruimte te bieden. Dit zijn wellicht andere aspecten dan op het eerste gezicht lijkt. Uiteraard komt het advies van de omgevingswerkgroep bij uw raad terug. Voor vervolg keuzes is het ook dan nog mogelijk minimale eisen te stellen, op basis van de uitkomsten uit de omgevingswerkgroep.

  1. De bewoners aan de knoppen, garandeer zeggenschap en eigendom van Utrechters, Nieuwegeiners en IJsselsteiners

Om te garanderen dat inderdaad een maximaal deel van het energiepark Rijnenburg voor en door de inwoners ontwikkeld wordt, en dat ook de opbrengsten lokaal in het gebied en bij de inwoners landen, is het noodzakelijk in de startnotitie de voorwaarde op te nemen dat slechts planologische medewerking aan initiatieven wordt verleend, die voor een maximaal deel zelf ontwikkelen en eigenaar zijn. Bijvoorbeeld via een coöperatie waarvan het lidmaatschap open staat voor alle inwoners en lokale ondernemers. Wij vragen dan ook aan de gemeente en de Raad om dit aspect toe te voegen als beleid in de startnotitie, om zo de positie van onze inwoners te waarborgen.

Rijne Energie wil dat bewoners daadwerkelijk aan de knoppen kunnen zitten, dus zelf kunnen bepalen wat er gebeurt met de windmolens en zonnevelden. Daarvoor is de coöperatie geschikt, als democratische organisatievorm waarin het eigendom en de zeggenschap volledig bij de leden ligt. Inherent aan de coöperatieve onderneming is dat alle inwoners lid kunnen worden en dat lidmaatschap geheel vrijwillig is. Iedereen heeft gelijk stemrecht, volgens het principe: één lid, één stem. Naast deze coöperatie kan Eneco als andere initiatiefnemer mede en samen ontwikkelen.

Een ander kenmerk van coöperaties is dat zij met de opbrengsten van het energiepark de omgeving verder verduurzamen. De winst blijft binnen de coöperatie, waar de leden met elkaar de winst inzetten voor maatschappelijke en duurzame projecten en voor het minimaliseren van de effecten van het energiepark. Maatschappelijke winst dus.

Tot slot. We staan aan het begin van een gezamenlijk avontuur, van een tocht die tot iets groots en iets moois kan leiden. Voorafgaand aan dit begin hebben we al veel werk verricht. De basis ligt er. Onder meer in de vorm van de Startnotitie waarover u zich nu buigt. Uiteindelijk is het aan de raad het publieke en het private belang af te wegen. En tevens het maatschappelijk rendement van het energiepark daarin mee te nemen. We hebben alle vertrouwen in uw beraadslagingen en zijn u te allen tijde van dienst indien u behoefte heeft aan nadere informatie. We wensen u veel wijsheid.

Met vriendelijke groet,

namens bewonerscollectief Rijne Energie,

Inge Verhoef, Sander Willemsen, Josje Fens

Bijlage 1: Schets Omgevingswerkgroep Rijnenburg

Bijlage 2: Inspreektekst Rijne Energie voor RIB 6 juni 2017

 

 


 Bijlage 1: Schets Omgevingswerkgroep Rijnenburg

 

Samenstelling

– Alle omwonenden mogen meedoen in deze werkgroep

– Een rol voor wijkraden en wijkplatforms

– Natuur, milieu en landschapsorganisaties worden uitgenodigd

– Onafhankelijke voorzitter gekozen door de werkgroep

– Samenstelling van de groep is maatwerk: een representatieve groep van circa 50 mensen

Uitgangspunten

– Ieders belang wordt meegenomen en afgewogen

– Transparantie in alle fasen

– Politieke besluitvorming helpen

– Resultaat zijn een aantal scenario’s die de omgeving en de initiatiefnemers als mogelijk en optimaal achten, waarbij onderbouwd wordt wat de voor- en nadelen van de diverse scenario’s zijn. En hoe de verschillende aspecten gewogen zijn.

– De initiatiefnemers organiseren deze omgevingswerkgroep gezamenlijk en sturen niet op de uitkomsten.

– Een minimale exploitatietermijn van 15 jaar

– Contouren van de eventuele woningbouw na 2030: We zien een actieve rol van de gemeente vanuit stedelijke ontwikkeling.

 

About Inge